Voor de ontwikkeling van het buitengewoon onderwijs had de uitgeverij HAGA grote betekenis. Zo werd er Het Tijdschrift voor Buitengewoon Onderwijs uitgegeven. Van dit tijdschrift was Hermen J. Jacobs van 1935 tot 1960 (eind-)redacteur.
Voor dit laatste kreeg Hermen J. Jacobs, mede door zijn jarenlange eindredacteurschap, alle lof en de uitgeversmaatschappij werd daarbij geprezen ‘… inhoud en uitvoering – alle hulde aan de N.V. Uitgeversmaatschappij “Haga” – die tot op het huidige tijdstip de verwachtingen verre hebben overtroffen.´ (Dijk, 1950, 4).
Ook was Hermen J. Jacobs vier jaar redacteur van het door Haga uitgegeven jeugdblad "Voor de Jeugd". Dit blad kende vier volledige jaargangen en werd wekelijks uitgegeven van 1922 tot 1926. Het weekblad Voor de Jeugd was een weekblad dat grotendeels werd samengesteld door Hermen J. Jacobs en uitgegeven werd bij Uitgeverij Haga.
Vier jaar lang verscheen dit blad. In totaal (52 x 4) 208 afleveringen.
Het waren vooral Hermen Jacobs en Jaap van Praagh die zich tot het uiterste voor de groei van de uitgeverij inzetten.

Eveneens werden de jubileumboeken uitgegeven bij Haga:

• Gedenkboek omtrent zorg voor en onderwijs aan zwakzinnigen (1928). Uitgegeven ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Vereeniging van Onderwijzers en Artsen.
  


• Het afwijkende kind en zijn problemen in huis en school (1953). Uitgegeven ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de Vereeniging van Onderwijzers en Artsen.
  


• Het Buitengewoon onderwijs in Nederland (1937), een gedenkboek aangeboden aan Dr. A. van Voorthuijsen bij zijn aftreden als inspecteur van het Buitengewoon Lager Onderwijs. Hermen J. Jacobs was voorzitter van de redactiecommissie.
  


• 50 jaren Centrale Vereniging voor Gezondheidskolonies voor Zwakzinnigen 1910-1960 (1960). Het gedenkboek van de Centrale Vereniging voor Gezondheidskolonies voor Zwakzinnigen uitgegeven ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de vereniging.
  

Grote bekendheid in het Buitengewoon Onderwijs kreeg de serie Afwijkende kinderen. De redactie van deze serie werd gevormd door: Prof. Mr. J.M. van Bemmelen, Prof. Dr. E.A.D.E. Carp, Prof. Casimir, Dr. D. Herderschêe en P.H. Schreuder. Hermen J. Jacobs was lid van de redactie van deze serie.

De boeken uit de reeks Afwijkende kinderen vonden zowel hun weg naar de scholen voor buitengewoon onderwijs als naar de opleidingsinstituten. Begin 1958 werd de uitgeverij gedeeltelijk overgenomen door Uitgeverij J.B. Wolters te Groningen en Haga heeft bij deze uitgeverij nog een aantal jaren onder de naam Haga-fonds voortbestaan.

BRONNEN:

B.C. HAGA 1 t/m 10. Bijzondere Collecties van de universiteit van Amsterdam, archief van de uitgeversmaatschappij Haga. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam.
Brandsma, J.G. (2013). Hermen J. Jacobs, pionier en strijdmakker binnen het buitengewoon onderwijs. Amersfoort: Agiel.
Dijk, G.H. (1950). De 30-jarige. Tijdschrift voor Buitengewoon Onderwijs, 30; 2-6.

In 1903 had het hoofd van de school voor Buitengewoon Onderwijs te ‘s-Gravenhage (P.H. Schreuder) gepoogd leerlingen van het buitengewoon onderwijs in de bestaande vakantiekoloniehuizen onder te brengen.
Dat werd geen succes: ‘Met de kolonies van het Centraal Genootschap voor Kinderherstellings- en Vacantiekolonies (d.i. de vereeniging voor normale kinderen) mogen de leerlingen der buitengewone scholen niet meer mee.
In Den Haag en Rotterdam al sedert lang niet meer. In andere plaatsen heeft men het telkens beproefd, doch het resultaat van die proefnemingen was van dien aard, dat men eindelijk heeft besloten, geen zwakzinnige kinderen meer op te nemen – hoe graag men ze ook zou willen helpen.
Voor de andere kinderen vond men ’t beter, dat ze niet meer meegingen. Dezelfde reden, die bestaat voor de oprichting van afzonderlijke scholen voor achterlijken, geldt ook voor de verpleging van achterlijke kinderen in afzonderlijke gezondheidskolonies.’(Linthorst, 1913, 112). Daarom richtten P.H. Schreuder en P. Linthorst in 1905 te ’s-Gravenhage een eigen vereniging op: Zorg voor het Achterlijke Kind. Vanuit deze vereniging verzorgden zij zomerkampen voor hun leerlingen.
Via de Haagse afdeling van de Vereeniging van Onderwijzers en Artsen brachten zij op de algemene vergadering van de vereniging het voorstel in te komen tot een Centrale Vereeniging voor vakantiekolonies voor zwakzinnigen.
Dit voorstel werd op 16 oktober 1909 besproken op de jaarvergadering van de vereniging. En een commissie werd ingesteld om een koloniehuis op te richten. En deze commissie werkte voortvarend.

Sunny Home te Ede.            Hermen J. Jacobs weegt bij aankomst zijn leerlingen.

Via deze rubriek worden de abonnees en leden successievelijk op de hoogte gehouden van de fondswerving, de nieuwe lokale verenigingen Zorg voor het Achterlijke Kind, de aankoop van het heidehuis Sunny-Home, de bouw van Zonne-oord, het aantal verpleegden, de (beknopte) jaarverslagen en specifieke artikelen over Onze Kolonie. In het jaarverslag over 1916 van de Vereniging O en A staat: ‘Op voorstel van de Hr. Linthorst werd besloten de volgende maal te Ede te vergaderen. De centrale vereniging van vakantiekoloniehuizen voor zwakzinnigen zal het zeer op prijs stellen in September de vergadering in haar nieuwe koloniehuis te ontvangen.’(TvBO, 1919, 41).
Dat is dan het eerste heidehuis ‘Sunny-Home’. Jaarlijks kwamen er meer kinderen. Hermen J. Jacobs gaat in 1917 met een groep leerlingen uit Den Haag naar het koloniehuis Sunny-home. Samen met zijn vrouw verzorgt hij gedurende vier weken de ‘groep koloniekinderen’.

In februari 1924 is de aflevering van het Tijdschrift voor Buitengewoon Onderwijs geheel gewijd aan ‘Onze Kolonie’. Dr. A. van Voorthuijsen schrijft het openingsartikel. De vacantie-kolonie voor zwakzinnigen is, volgens Van Voorthuijsen, een medisch-pedagogisch instituut, en ‘Als medisch-paedagogisch instituut sluit zij zich aan bij de school.’ (Van Voorthuijsen, 1924, 18/19).
Dat wordt onderkend door de hoofden van de scholen. Een van hen, de heer A. Willeboer, hoofd van een Buitengewone School ‘Na jarenlange ervaring toch is mij gebleken, dat de kinderen na de uitzending meer ontvankelijk waren voor vruchtdragend onderwijs en beter bestand tegen inspannende en langdurige arbeid.’ (Willeboer, 1923, 142).

Op 19 april 1924 werd het Koloniehuis ‘Zonneoord’ geopend. Tijdens deze opening krijgt ook P.H. Schreuder, lid van het comité dat het koloniehuis realiseerde, het woord. ‘De heer Schreuder wijst er op, dat als kinderen groot worden, zij wel eens hun eigen vader en moeder vergeten. Dit schijnt hier ook het geval en daarom herinnert hij er aan, dat het de Vereeniging “Zorg voor het achterlijke kind” te ’s-Gravenhage was, die begonnen is met de afzonderlijke verpleging voor achterlijke kinderen in vacantiekolonies.’ (G.J.V., 1924, 90).
Het aantal verenigingen Zorg voor het Achterlijke Kind nam gestaag toe en zo ontwikkelde zich een landelijk netwerk van lokale verenigingen. ‘Thans worden uit alle plaatsen in Nederland, waar B.S. bestaan, zwakzinnige kinderen in onze kolonie verpleegd behalve uit Utrecht, Leiden en Schiedam. Wanneer komen deze?’ (TvBO, 1921a, 59).

De drie huizen vormen een goede mogelijkheid om tot een indeling te komen. ‘Het grote gebouw wordt bewoond door de leerlingen der scholen voor zwakzinnigen; in het middelste, “Zonne-oord”, vormen de twintig doof-stommen, allen leerlingen van de Inrichting voor Doofstommen-Onderwijs te Rotterdam, een eigen, afzonderlijk gezin, terwijl de lichamelijk gebrekkigen hun intrek hebben genomen in het paviljoen Sunny-Home, waar vele bedden gelijkvloers zijn opgesteld, zodat de verpleging voor hen gemakkelijker wordt.’ (TvBO, 1936, 185).
In 1937 zijn alle plaatsen het hele jaar bezet. De Haagse zwakzinnigenverpleging staat nog steeds aan de top met 8939 verpleegdagen (TvBO, 1933, 41).

De laatste (grote) bouwactiviteit vond plaats in 1938 toen een lighal werd gebouwd, waarvan één zijde open was. Hier was plaats voor 24 bedden, die alleen in de zomer werden gebruikt. Hermen J. Jacobs belastte zich met het verkrijgen van de middelen. Hij verzocht de aangesloten verenigingen een lid aan te wijzen om de realisering van de lighallen te bevorderen: ‘We komen dan één keer bij elkaar te Ede om de plannen te beramen en uit te werken en zorgen dan, dat voor 1 Januari a.s. het benodigde geld bijeen is.‘ (TvBO, 1936, 212).
En als Hermen J. Jacobs geen opgave krijgt van een ‘propagandist’ uit een aangesloten vereniging liet hij dat aan de betreffende vereniging weten en stuurde er een briefje achteraan.

De actie voor de lighallen van Groot-Zonneoord kwam in volle gang ‘en de resultaten zijn verheugend. Van het benodigde bedrag van f 5000,- ontbrak half Juni nog f 3250,- . Acties worden gehouden en er worden naar de B.O. scholen intekenlijsten verstuurd.’ (TvBO, 1936, 234).
Ook de intekenlijsten hadden succes: ‘Het bedrag, dat voor de lighallen binnenkomt, groeit gestadig naar wat voor dit doel nodig is. Daaraan hebben krachtig meegeholpen, de geldzendingen, die wij van verschillende scholen mochten ontvangen en waarvoor wij hierbij nog eens hartelijk dank zeggen.’ (TvB0, 1937, 233).
Hermen J. Jacobs was creatief in het vinden van wegen om de financiële positie te versterken.

Op 9 februari werd het 40-jarig bestaan van de Centrale Vereeniging voor Gezondheidskolonies voor Zwakzinnigen in Ede feestelijk herdacht. In het februarinummer van het Tijdschrift voor Buitengewoon Onderwijs schreef Hermen. J. Jacobs een boeiend overzichtsartikel over deze periode. (H.J.J., 1950).
Ook vond na afloop van de jaarvergadering op 10 april 1952 de huldiging plaats van de directrice van Groot Zonne-oord Zr. C. Q. Callenbach en van de adjunct-directrice Mej. M. Hulsman. Beiden hadden op deze datum 25 jaar de dagelijkse leiding van de kolonie: ‘Prof Poelje, de voorzitter van de vereniging, wees er op, dat opvoeden een moeilijk werk is en dat ouders al heel tevreden mogen zijn, indien kinderen ouder geworden getuigen, dat het niet zo slecht is geweest. Opvoeden van zwakzinnigen in school is stellig moeilijker, maar in een Kolonie, waar men er dag en nacht voor staat, waar men te doen heeft met steeds wisselende groepen uit het gehele land, is het een bijna bovenmenselijke taak.’ (H.J.J., 1952, 76).
Hermen J. Jacobs droeg tijdens deze jaarvergadering het secretariaat van de vereniging over aan de heer Prins. Hij is dan 66 jaar. Hij maakt er zelf melding van.
‘Op de laatst gehouden algemene vergadering van de Centrale Vereniging van gezondheidskolonies voor zwakzinnigen heeft ondergetekende het secretariaat overgedragen aan de heer T. Gerh. Prins, Wittenburgerweg 68 te Wassenaar, Tel. K 1751 – 9565. Alle correspondentie voor het bestuur bestemd gelieve men dus voortaan te richten aan dit adres.’ (Jacobs, 1953a, 134).
In 1961 nam de directie (de dames C.Q. Callenbach en J.W. Hulsman) afscheid: ze gaan met pensioen. De voorzitter Prof. Dr. G.A. van Poelje spreekt beide dames ‘erudiet en hartverwarmend’ toe. ‘Ook Hermen J. Jacobs, die met zijn vrouw aanwezig was, sprak de scheidenden heel hartelijk toe. Voor Jacobs en zijn vrouw betekende dit afscheid ook meer dan een gewone plechtigheid – een halve eeuw geleden immers stonden zij beiden aan de wieg van wat nu tot een grote kolonie is uitgegroeid – een stukje b.o.-geschiedenis is in dit echtpaar belichaamd.’ (Prins, 1961, 32).